Tanıtım

Kuruluş Amaçları

Atölyenin amacı, fakülte öğrencilerine geleceğin ve 21. yüzyılın gazetecilik faaliyetleri için temel becerileri kazandırmaktır. Ayrıca gazeteciliğin açıldığı yeni medya alanına ilişkin araştırmaların yapıldığı sayılı merkezlerden biri haline gelmektir.

Misyonumuz teknolojinin gelişiminin gazeteciliği, gazetecilik uygulamalarını nasıl değiştirdiğini araştırmak ve dijital ortamlarda habercilik faaliyeti sürdürecek öğrencilere gerekli donanımı sağlayacak atölye faaliyetleri yürütmektir. Bu alandaki fakülte etkinliklerinin ve derslerinin belirli bir program etrafında koordine edilmesi atölyenin görevleri arasındadır.

Gazetecilik faaliyetleri, pek çok nedenle böyle bir atölyenin kurulmasını gerektirecek bir dönüşümün içindedir. Bu kapsamda, atölyenin kurulmasını gündeme getiren ve aşağıda ayrıntılandırılacak gerekçeler şöyle sıralanabilir:

-Gazetecilik Faaliyetlerindeki ve Mecralarındaki Çeşitlenme

-Haber İçeriğinde ve Üretiminde Farklılaşma

-Araçlarda ve Sunumda Dijitalleşme

-Yeni Gazetecilerde Çoklu Beceri (Multi Skilled) İhtiyacı

  

Kuruluş Gerekçeleri

Gazetecilik Faaliyetlerindeki ve Mecralarındaki Çeşitlenme

Gazetecilik alanında teknolojiyle birlikte gerçekleşen dönüşüm alanın tüm özelliklerini, dinamiklerini değiştirmiştir. Sadece gazete muhabirliği değil, televizyon muhabirliği, sosyal medya muhabirliği gibi çalışma alanları da göz önünde bulundurulduğunda “habercilik” kökten bir değişime uğramaktadır.

Geleneksel medya ile telekomünikasyon ve yeni iletişim/internet teknolojilerinin aynı altyapıyı ve platformları kullanarak bir araya gelmeleri ve aralarındaki sınırların aşınması iki sonuç doğurmuştur: Teknolojik yöndeşme ve sektörel yöndeşme. Geleneksel ve yeni sektörler bir arada üretim yapmaya başlamıştır. Bu da yeni bir habercilik anlayışının ortaya çıkmasına ve tüm alanı hızla hakimiyeti altına almaya başlamasına neden olmuştur.

Sayısallaşma ve bilgisayar teknolojilerindeki gelişmenin bir olanağı olarak ortaya çıkan yöndeşme, özellikle gazetecilik alanında da önemli değişimleri beraberinde getirmiştir. Bu süreçte yeni iş yapma pratikleri ile birlikte yeni istihdam yapıları da ortaya çıkmaktadır. Özellikle internetin haber üretimi, sunumu ve edinimi için kullanılmaya başlamasıyla birlikte gazetecilik alanında da internet gazeteciliği, online gazetecilik, ağ gazeteciliği (Network Journalism) gibi adlarla tanımlanan yeni gazetecilik biçimleri ortaya çıkmıştır. Ağ gazeteciliği, gazete, radyo ve televizyondan sonra dördüncü tür gazetecilik olarak tanımlanmaktadır.

 Haber İçeriğinde ve Üretiminde Farklılaşma

Bu kapsamda yeni gazetecilik pratiklerinin ürün (haber), üretici (gazeteci-medya profesyonelleri) ve işin organizasyonu alanlarında önemli değişikliklere sahip olduğu görülmektedir.  Bu üç alanda etkisini gösteren kapsamlı bir unsur ise, kullanıcının üretime bir şekilde katılmaya ve üretim sürecinde etkileşim sahibi olmaya başlamasıdır. Kullanıcının aynı zamanda üretici haline de geldiği bu süreç, prosumer kavramıyla tanımlanmaktadır. Prosumer, üretici (productor) ve tüketici (consumer) kavramlarının birleşmesinden oluşturulmuş ve tüketicinin aynı zamanda üretici olduğunu ifade eden bir anlama kavuşmuştur.

Yöndeşmeyle birlikte ürün, üretici ve organizasyonda yaşanan değişim birbirini etkileyen ve bütünleyen bir süreç olarak ortaya çıkmaktadır. Yeni iletişim ortamının sunduğu etkileşim, eşzamansızlık ve kitlesizleştirme gibi özelliklerin yanına, içerik üretimini belirleyen iki temel özellik daha eklenmiştir. Bunlar çoklu ortam ve hipermetinsellik özellikleridir. Yeni teknolojilerin sunduğu imkanlar sayesinde medya içerikleri artık yalnızca tek bir forma (metin, ses, görüntü) sahip olmamaktadır, tüm farklı formların bir arada olduğu yeni bir içerik üretme biçimi ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda yalnızca internet için değil, çok farklı mecralar (cep telefonları, tabletler vb.) için de üretim gerçekleştirilmektedir. Bu süreçte kullanıcının talepleri ve içeriğe müdahalesi de gerçekleşmektedir.

Araçlarda ve Sunumda Dijitalleşme

Yeni medya ortamında geleneksel gazetecilikten farklı dört temel özellik vardır. Bunlar; a) Haberin toplanması, işlenmesi ve sunumunun yeni medya araçlarıyla gerçekleşmesi, b) Kullanıcının içeriğe müdahale edebilmesi, c) Çoklu ortamda haberin farklı medya formatlarını içerecek biçimde hızlı ve kesintisiz sunulması, d) Medya kuruluşlarının kullanıcılarla, reklam verenlerle ve rakipleriyle olan ilişkisinin değişmesidir.

Buna multimedya gazeteciliği/haberciliği adı da verilmektedir. Dünyada öncü bazı haber kuruluşları Tümleşik Multimedya Haber Merkezleri kurmaya başlamıştır. Bu merkezler farklı medya mecralarının haber birimlerinin bir araya getirilmesi ve bunların internet ortamında bir arada kullanılabilmesi için haber merkezleri içinde ses ve görüntü stüdyolarının kurulmasıyla oluşmaktadır. Bu merkezler, içerik üretimi ve dağıtımını birleştiren, çoklu ortamlara sahip haber ortamlarıdır.  Bu modelde muhabirler, ayrı birimler olarak değil, bir bütün halinde tek bir fiziksel ortamda çalışırlar. Böylece mecra temelli ayrım ve buna göre örgütlenmiş haber merkezleri ortadan kalkmaktadır. Bu uygulama, gazetecilerin tek bir ortama ilişkin bağımlılıklarını ortadan kaldırarak, her medya ortamı için haber üretebilmelerini öngörür. Gazeteciler her haberi, bütün birimler için üretirler ve bu süreçte onların her medya ortamında haberi üretip yayabilecekleri (video düzenleme, ses kayıt, kurgu, web yayını vb.) becerilere sahip olmaları beklenir.

 Yeni Gazetecilerde Çoklu Beceri (Multi Skilled) İhtiyacı

Tümleşik Multimedya Haber Merkezleri, içeriğin üretimi ve sunumundaki değişikliğe paralel olarak gazetecilerin de çekirdek becerilerin yanı sıra çoklu ortamlar için üretim yapabilecek yeni becerilere sahip olmasını zorunlu kılmaktadır. Çekirdek beceriler, haberin bulunması, haber kaynağına ulaşma, önemli olan unsurları ayıklayabilme ve iyi bir dille sunabilme gibi temel gazetecilik becerilerini ifade etmektedir. Yeni ortamda sahip olunması gereken beceriler ise, yeni medyayı kullanarak haber toplama ve işleme, çoklu ortamlarda haberi üretecek, sunacak, takip edecek ve yönetecek becerilere sahip olma, bunları mümkün kılacak temel yazılım ve donanımları kullanma becerisini edinme, sosyal ağları takip etme ve haberin tüm aşamalarında bu ağları kullanabilme, üretilen içeriği sayısal ortamlarda yayınlayabilme gibi becerilerdir. Bunlara ek olarak, yeni araçları kullanabilme ve bunlarla haber üretebilme (video, fotoğraf, kamera kullanımı, cep telefonu uygulamaları ve bunlarla haber üretip yayınlayabilme) becerisi de beklenmektedir.  Yeni iletişim ortamının multimedya niteliğine paralel olarak gazetecilerin de multi-skilled (çoklu-beceriye sahip) olması beklenmektedir. Dolayısıyla gazetecilerden tek bir alan ya da mecra için uzmanlaşmanın yerine, pek çok işi hızlı şekilde yapabilecek ve farklı mecralar için içerik üretebilecek çoğul becerilere sahip olması istenmektedir.

Tümleşik Multimedya Haber Merkezleri ve dijital ortamda yapılan yayıncılık, tüm gazetecilik pratiğini fiilen aynı yönde dönüştürmektedir.

            Gazetecilik Eğitiminde Değişim İhtiyaçları

Tüm bu gelişmeler göz önünde bulundurulduğunda gazetecilik eğitimindeki değişim ihtiyacının da ne kadar yakıcı olduğu ortaya çıkmaktadır. Mezun olduklarında bugünün gazetecilik dünyasında iş bulması gereken Gazetecilik Bölümü öğrencilerinin dijital becerileri ve multimedya öykü anlatımını anlamaları önemli hale gelmiştir.

Bu dönüşümle birlikte metin içerikleri de yeni dijital platformlara uygun olarak dönüşüme uğramıştır. Dijital becerilerin kazanılması o platforma uygun metin içeriğinin oluşturulmasından ayrı düşünülemez. Haber yazımı ve yaygınlaştırılmasında kurum içi editoryal haber yazma ve yayınlama sistemlerinin (newsboard haber sistemi vb.) kullanılma becerisi de bunun bir parçasıdır.

Yayın sektöründe “tek kişilik grup” gazeteciliği diye adlandırılan bu dönüşüm, içeriğe uygun yan unsurların da haber üretimine eklenmesini beraberinde getirir. Bunlar kamera/video uzmanlığı (çekim/montaj/webe yükleme), webde fotoğraf düzenleme, ses denetimi, web sitesi üzerinden yayıncılık gibi özelliklerdir. Dolayısıyla atölye, dijital platformlar için cazip içerik üretimini gerçekleştirecek mezunlar vermeyi hedeflemektedir. Öğrenciler daha fazla dijital beceri sahibi olarak mezun olmalıdır.

Atölyenin, Gazetecilik Eğitimine ve Ders Müfredatına Katkısı

Gazetecilik alanındaki dönüşüm, içeriğin üretiminden teknolojik donanım kullanımına kadar çok boyutlu olduğu için atölyenin faaliyet alanı da bütün bu boyutları kapsayacak biçimde geniş tutulmaktadır. Bu, atölyenin faaliyet alanına giren derslerin ve atölye çalışmalarının oluşturulması, yürütülmesi ve birbirinden farklı alanlardaki ders ve etkinliklerin belirli bir program çerçevesinde ilişkilendirilerek bir bütünlük içerisinde koordine edilmesini gerektirir.

  1. yüzyılın gazetecilik pratiğine uygun olarak şekillendirilmesi gereken bir müfredatta öğrencilerimizin kazanması gereken teknik veya multimedya üretim becerileri neler olabilir?

– Hipermetin oluşturma, düzenleme, takip ve yayınlama

– Haber yazımı için geliştirilmiş teknik donanımların kullanımı

– Video çekme ve düzenleme

– Fotoğraf çekme ve düzenleme

– Hikayeleri tasarım ve görsellerle anlatabilme becerisi

– Ses kaydetme ve düzenleme

– Web tasarımı ve geliştirme / web üzerinden yayıncılık

– Çeşitli gazetecilik yazı biçimlerini yönetme becerisi

 

BİYEM’in Kapsamı: Dijital Gazetecilik

Hazır şablonlarla ya da oluşturulmuş web sayfalarıyla çalışmaktan farklı ve ileri bir aşama olan web tasarımının ileri boyutu HTML veya diğer bilgisayar dilleriyle çalışmanın gazetecilik eğitimi ve BİYEM içerisinde nasıl ele alınması gerektiği üzerinde atölye kurucuları uzunca düşünmüştür. Uluslararası alanda da bu yoğun olarak tartışılan bir konudur ve gazetecilik eğitimi veren önemli okulların ve iletişim fakültelerinin hemen hepsinin bu alandaki tavrı benimsenmiştir. Buna göre:  kodlama ve programlama farklı bir şeydir. HTML düzey mühendislik bilgisi gerektirir. Günümüz koşullarında kodlama ve programla öğrenimi geleneksel basında çalışmak üzere yetiştirilen bir öğrencinin matbaacılık teknolojisini öğrenmesine benzetilebilir. Programlama ve habercilik tamamen farklı beceri setleridir. O nedenle bu alanın daha kenarında kalmaktadır. Fakat atölye bu alana “meraklı” öğrenciler için mühendislik fakültesiyle işbirliğiyle atölye çalışmaları düzenlemeyi amaçlamaktadır. Bu atölye çalışmaları web tabanlı habercilik uygulamaları üzerinde yoğunlaşmalı, amacının dışına çıkmamalıdır. Amacımız gazetecilik ve bilgisayar becerilerini harmanlayan yeni etkileşimli medya teknolojilerini aktif biçimde kullanabilen mezunlar yetiştirmek olmalıdır. Atölye kendi müfredatına multimedya ve sosyal medya derslerini eklemeyi önemli görmektedir.

Haberler

Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi